Nederland kan leren van klimaatoplossingen uit een van de kwetsbaarste delta’s ter wereld

Heftigere regenval, langere periodes van droogte, toenemende verzilting en een groeiende druk op de beschikbaarheid van schoon drinkwater. Ook Nederland merkt steeds vaker de gevolgen van klimaatverandering. In Bangladesh, een van de meest kwetsbare deltagebieden ter wereld, werken Friendship Bangladesh, Friendship Nederland en AFAS Foundation aan de ontwikkeling van het allereerste klimaatadaptieve kustmodel dat inwoners beter moet beschermen tegen de gevolgen van extreem weer. De strategie bouwt voort op lessen uit eerdere waterprogramma’s en kan waardevolle inzichten opleveren voor andere deltagebieden, waaronder Nederland. Voor meer informatie, zie: www.friendship.ngo

Hoofdfoto: Maandelijkse vergadering van het Polderbeheercomité bij het kantoor van AFAS in het poldergebied. Foto: Friendship Nederland

Eerste stap naar klimaatadaptieve kustpolders
Het project richt zich op de kustregio rond Khulna, Bangladesh, waar wordt gewerkt aan een nieuw model voor kustontwikkeling. Dit betekent dat het kustgebied zo wordt ingericht dat mensen er ondanks overstromingen, verzilting en extreem weer veilig kunnen blijven wonen, werken en voedsel verbouwen. Het project bouwt voort op meer dan twintig jaar ervaring van Friendship in de kwetsbare kustregio van Bangladesh.

Uniek aan de aanpak is dat niet één specifiek klimaatprobleem centraal staat, maar het volledige leefsysteem van de mensen. Waterbeheer, natuurherstel via mangrove beplantingen, klimaatbestendige landbouw, schoon drinkwater en gemeenschapsontwikkeling worden daarbij voor het eerst in één samenhangend model met elkaar verbonden. Deze integrale strategie moet de kustregio niet alleen beter beschermen tegen klimaatverandering, maar bewoners ook meer perspectief bieden op een veilige en leefbare toekomst.

Het model wordt eerst toegepast in drie polders. De ambitie is om de aanpak vervolgens verder op te schalen naar andere kustgebieden in Bangladesh. Uiteindelijk zou het model toepasbaar kunnen zijn voor alle 139 kustpolders van het land.

Waardevolle inzichten voor Nederland en andere deltaregio’s
Bangladesh wordt vaak gezien als een van de landen die het hardst worden geraakt door klimaatverandering. Tegelijkertijd ontwikkelen overheden, kennisinstellingen en lokale gemeenschappen er dagelijks oplossingen voor problemen die ook in andere deltaregio’s vaker voorkomen. Als deltaland delen Nederland en Bangladesh veel uitdagingen. Juist daarom zien de betrokken organisaties grote waarde in het uitwisselen van kennis en ervaringen.

Het klimaatadaptieve kustmodel kan andere deltagebieden inspireren. Daarbij gaat het onder meer om het belang van een goede voorbereiding op watertekorten en natuurrampen, het versterken van de veerkracht van gemeenschappen in onverwachte situaties en het actief betrekken van bewoners bij maatregelen die hun leefomgeving beschermen. Juist die combinatie van voorbereiding, aanpassingsvermogen en lokaal initiatief maakt het project relevant voor deltagebieden die zich wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Links: Waterzuiveringsinstallatie met meerdere bronnen. Rechts: Mangrovekwekerij.
Foto’s: Friendship Nederland

Verandering begint bij de mensen zelf
Een belangrijk uitgangspunt van het project is dat bewoners actief betrokken zijn bij de ontwikkeling van oplossingen. Niet alleen als gebruikers, maar ook als medeontwerpers en beheerders. Daarmee wordt gewerkt aan een strategie die ook op lange termijn kan blijven bestaan en verder kan groeien. Roos Nolet, directeur van AFAS Foundation: “Als je ziet hoe mensen in Bangladesh dagelijks omgaan met de gevolgen van klimaatverandering, kun je daar alleen maar diep respect voor hebben. Wat ons raakt in dit project, is dat oplossingen niet van buitenaf worden opgelegd, maar samen met de mensen ontstaan die er iedere dag mee leven. Dat sluit naadloos aan bij hoe wij als AFAS Foundation naar impact kijken: luisteren, versterken en bouwen aan iets dat uiteindelijk zelfstandig kan blijven bestaan. Juist daarin zit volgens ons de grootste kracht.” 

Dorothee ter Kulve, voorzitter bestuur van Friendship Nederland, vult aan: “Veel mensen denken bij klimaatadaptatie direct aan techniek en infrastructuur. Maar minstens zo belangrijk is de vraag hoe gemeenschappen zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. In Bangladesh zien we iedere dag oplossingen ontstaan voor uitdagingen die ook elders steeds actueler worden. Daarom geloven wij dat deze samenwerking niet alleen waardevol is voor Bangladesh, maar ook voor andere deltagebieden die zoeken naar manieren om weerbaarder te worden.”

Bouwen aan een toekomstbestendige delta
De initiatiefnemers zien het project als een belangrijke stap richting een nieuwe generatie klimaatadaptatieprojecten, waarin mens, natuur en leefomgeving niet afzonderlijk maar in samenhang worden bekeken. Door kennis uit verschillende disciplines te combineren en bewoners een centrale rol te geven, hopen zij bij te dragen aan een toekomstbestendige ontwikkeling van de kustgebieden van Bangladesh én aan bredere internationale kennisontwikkeling rond klimaatadaptatie.